Ultimate Frizbi Kuralları: En Sık Karışan 11 Kural

Ultimate frizbi (ultimate frisbee), Spirit of the Game Nedir? isimli blog yazımızda kısaca bahsettiğimiz üzere çoğunlukla hakemsiz oynanır; fakat bu, “kuralsız” demek değildir. Tam tersine, sahada herkes hem oyuncudur hem de oyunun akışını koruyan kişidir: kuralları bilir, gerektiğinde "call" yapar ve oyunu adil şekilde yönetir.

Eğer ilk defa maç izlediyseniz ya da “Travel mıydı? Pick mi oldu?” diye düşündüyseniz, doğru yerdesiniz. Bu kısa başlangıç rehberinde, World Flying Disc Federation (WFDF) resmi kurallarını baz alarak ultimate frizbi kuralları içerisinde en çok takıldığımız noktaları kısa, net ve sahada işe yarar şekilde toparladık.

---

1) Stall Sayımı

Savunmada marker, yani diskli atıcıyı savunan oyuncu, “Stalling” veya "Sayıyorum" diyerek saymaya başlar ve 1’den 10’a sayar. Sayılar arası aralık en az 1 saniye olmalıdır. Marker’ın saymaya başlayabilmesi için thrower'ın (diskli atıcının) pivot noktasına en fazla 3 metre uzaklıkta olması gerekir.

Peki oyun herhangi bir "call" sebebiyle durduktan sonra stall nasıl tekrar başlar? Bazı durumlarda stall daha düşükten bazılarında ise daha yüksekten yeniden başlar; örneğin pick gibi durumlarda stall genellikle maksimum 6 ile yeniden başlatılır.

2) Fast count nedir?

Sayımın çok hızlı yapılması, “Stalling/Sayıyorum” demeden saymaya başlamak ya da oyun durduktan sonra yanlış sayıdan devam etmek gibi durumlar fast count / marking ihlali kapsamında değerlendirilir. Amaç, hücuma “adil zaman” tanımaktır.

3) Disc space (disk mesafesi) kuralı

Marker, atıcının çevresinde belirli bir alan bırakmak zorundadır.

Pratik ölçü: marker’ın herhangi bir parçası atıcıya “bir disk çapından daha yakın" olacak şekilde girerse disc space ihlali oluşabilir. (Yalnızca atıcının hareketiyle oluşan temaslar ayrı değerlendirilir.)

4) Double team nedir?

Marker dışında başka bir savunmacı, pivot noktasının 3 metre içinde olup aynı anda o alan içindeki başka bir hücum oyuncusunu savunmuyorsa bu durum double team sayılabilir. O bölgeden sadece koşarak geçmek genelde double team değildir; kritik olan “baskı kurma” etkisidir.

5) Travel nedir?

Travel yalnızca “pivot ayağının kayma durumu” değildir. Disk yakalandıktan sonra oyuncu, yön değiştirmeden ve mümkün olan en hızlı şekilde hızını azaltarak pivotunu kurmalıdır. Yani “fazladan adım + yön değiştirip avantaj yaratma” travel riskini büyütür.

Koşarken/zıplarken yakaladım, kaç adım hakkım var?

Koşarken veya zıplarken yakaladıysanız, pivotu kurmadan pas atmanız mümkün olabilir; fakat yön değiştirmeden / hız artırmadan ve yakalamadan sonra genellikle en fazla iki ek temas noktası (adım) ile. Bu sınırın amacı, yakalama sonrası koşarak alan kazanmayı engellemektir. Ayrıca diski havada yakaladıysanız, yere temas etmeden (hala havadayken) pas atabilirsiniz; bu durumda “adım” sayımı oluşmaz.

Travel call oyunu durdurur mu?

Accepted (no contest) travel’da oyun genelde durmaz; stall duraklatılır ve thrower doğru pivotu hemen kurar. Ancak travel contest edilirse (pas çıkmadıysa) oyun durur; ayrıca pivot düzeltilmeden tamamlanan pas atılırsa savunma travel violation ile oyunu durdurup diski geri aldırabilir.

6) Pick nedir?

Savunmacı eşleşmesini takip ederken başka bir oyuncu tarafından engellenirse pick call verebilir. Önemli detay: Savunmacı, engelin oyunu etkileyip etkilemediğini görmek için call’u en fazla 2 saniye geciktirebilir.

Bir başka pratik detay: Hem “guard edilen oyuncu” hem de “engel olan oyuncu” o anda diske doğrudan hamle yapıyorsa, bu durum pick olarak değerlendirilmeyebilir (amaç, oyuna giden yoğun trafikte gereksiz duruşu azaltmaktır).

7) Foul’u kim çağırabilir?

Genel prensip: Foul’u, foul yapılan oyuncu çağırır. Üçüncü kişilerin “sadece gördüm” diye foul vermesi doğru değildir.

8) Contest / no contest ne demek?

Bir call’a katılmıyorsanız “Contest” diyebilirsiniz. Call’u kabul ediyorsanız (itiraz yoksa) pratikte uncontested/no contest olarak ilerlenir. Burada amaç, “haklıyı bulmak” kadar oyunu adil ve çabuk biçimde yeniden başlatmaktır.

Retracted: Call’u geri alma

Call’u yapan oyuncu sonradan yanlış olduğuna karar verirse “Retracted” diyerek call’u geri alabilir. Bu, oyunun akışını temizleyen ve tartışmayı büyütmeyen çok değerli bir hamledir.

Anlaşmazlık uzarsa ne olur?

Eğer konuşma sonunda ne olduğu netleşmiyorsa (ve taraflar uzlaşamıyorsa) yapılması gereken şudur: Call'un sonucu "contested" kabul edilir ve disk genellikle son tartışmasız (clear) thrower’a geri döner, oyun yeniden kurulur. Bu yaklaşım, hakemsiz düzende “sonsuz tartışmayı” engeller.

9) Call ne zaman yapılmalı?

Call’lar, ihlal fark edilir edilmez gecikmeden yapılmalıdır. Çok geç gelen call’lar oyunu bozar ve adil değerlendirmeyi zorlaştırır.

10) Check nedir? Oyun nasıl yeniden başlar?

Oyun bir call sebebiyle durduktan sonra check ile yeniden başlar. Yakın savunmacı varsa diske dokunarak check yapılır yoksa thrower diski yere dokundurup “Disc In” der ve oyun devam eder. Check’in amacı, herkesin “hazır” olduğu anı eşitlemektir.

11) Offside ve False Start nedir?

Pull öncesi dizilişte iki kritik nokta vardır:

• Savunma, pull atılana kadar endzone çizgisinin arkasında doğru konumda kalmalıdır.

  Bu kuralın ihlali: (Offside)

• Hücum oyuncuları da pull savunmanın elinden çıkana kadar bir ayağı çizgi üzerinde olacak şekilde kalmalı ve düzenini bozacak erken hareketlerden kaçınmalıdır.

  Bu kuralın ihlali: (False Start)

Bu kuralın uygulanış sebebi sayı başlangıcında haksız avantajı önlemektir.

Kural ihlali tespit edilirse pull atıldıktan sonra hücum diske ilk teması yapmadan önce çağrılmalıdır.

---

Bu yazı, Ultimate Frisbee'de en sık karışan kuralları detaya boğulmadan, sahada hızlıca işinize yarayacak şekilde ana hatlarıyla toparlayan bir başlangıç rehberi niteliğindedir.

Elbette Ultimate Frizbi’nin kural seti burada anlattıklarımızdan çok daha geniş. Daha fazla kural, istisna ve uygulama detayını WFDF’in resmi kural kitapçığında bulabilirsiniz.

Hakemsiz bir sporda oyunun adil ve akıcı kalması oyuncuların kurallara hakim olmasına bağlı olduğundan dolayı her oyuncunun WFDF kural kitabını okuyup öğrenmesi büyük önem arz etmektedir.